راهنمای استاندارد وب پارسی
شاید در بخش کارنامه، مورادی که در زمینه استاندارد وب تا کنون پوشش داده شده را دیده باشید؛ در زیر راهنماهایی درباره آن موارد نوشته شده است.
نشانه نام
<title></title>
این نشانه، نام تارنما یا تارگاه شما را به مرورگر وب، بازدیدکنندگان، و موتورهای جستجو نشان می‌دهد. نشانه نام در صفحه نخصت تارگاه باید نشان دهنده چیستی آن تارگاه باشد و در تارنماهای (Webpage) دیگر آن تارگاه باید نشان دهنده چیستی هر یک از آن تارنماها باشد.
به یاد داشته باشد که در بیشتر مرورگرها، کمتر از ۱۰۰ حرف نخست نشانه نام نمایش داده می‌شود؛ از این رو باید نام را کوتاه و بهینه نوشت.
مانند:
<title>پروژه استانداردسازی وب پارسی » راهنمای استانداردسازی</title>
راستا
همانگونه که می‌دانیم زبان پارسی از راست به چپ نوشته می‌شود. افزون بر نشان دادن زبان تارنما، باید راستای آن را نیز به مرورگر نشان دهید. این کار سبب می‌شود نمایش برخی فرم‌ها، جدول‌ها، و برخی موارد دیگر به درستی انجام شود. برای نشان دادن راستا، چندین راه هست، ساده ترین آنها این است که در نشانه آغازگر HTML آن را بنویسید، مانند زیر:
<html dir="rtl">
راه‌های دیگری هم هست، مانند این مورد، که با CSS این کار انجام شده است:
body { direction: rtl; }
نشانه زبان
نشانه زبان یکی از مهمترین موارد برای هر تارنما است. به کمک نشانه زبان، مرورگر وب زبان تارگاه شما را می‌شناسد و با دشواری کمتری آن را نمایش می‌دهد. همچنین، شرکت‌های بزرگ اینترنتی (همانند یاهو، گوگل، و دیگران) که از نرم‌افزارهای آمارگیر برای آگاهی از چگونگی وضعیت زبان‌های گوناگون در اینترنت کمک می‌گیرند، خواهند توانست آمار درستی از زبان پارسی در اینترنت داشته باشند.
اکنون بسیاری از تارگاه‌های ما نشانه زبان ندارد و به همین دلیل ساده نمی‌توان به درستی دریافت که چند تارگاه به زبان شیرین پارسی در اینترنت هست. یکی از دلایلی که شرکت‌های بزرگ اینترنتی را در گسترش سرویس‌های به زبان پارسی بی انگیزه می‌کند همین ندانستن آمار از شمار تارگاه‌های پارسی زبان اینترنت است.
برای افزودن نشانگرهای زبان راه‌های گوناگونی هست، یکی از فراگیرترین آنها در زیر آمده است، باید آن را در بخش Header بگذارید.
برای زبان پارسی در ایران:
<meta http-equiv="content-language" content="fa-IR" />
برای زبان پارسی در افغانستان:
<meta http-equiv="content-language" content="fa-AF" />
برای زبان پارسی در تاجیکستان:
<meta http-equiv="content-language" content="tg" />
کدگذاری زبان
درباره کدگذاری‌های زبان بسیار است؛ اکنون بهترین کدگذاری برای زبان شیرین پارسی، UTF-8 است. این کدگذاری باید همانند زبان نشانگری داشته باشد که مرورگر بتواند تارنما را به درستی نمایش دهد.
برای افزودن آن باید کد زیر را در بخش Header بگذارید:
<meta http-equiv="Content-Type" content="text/html; charset=utf-8" />
فراشرح
هنگامی که موتورهای جستجو یک تارگاه را جستجو و درون‌مایه آن را دسته بندی می‌کنند، انتظار خواهند داشت که دو بخش مهم را یافته و داده‌هایی را از آنها بگیرند. یکی از آنها بخش Meta Description است. این بخش مانند نمونه زیر به کار می‌رود:
<meta name="Description" content="این تارگاه به استانداردسازی وب پارسی می‌پردازد." />
این کد باید جایی در بخش <head> گذاشته شود و همانند نمونه بالا شرح کوتاهی از چیستی تارنما یا تارگاه در آن نوشته شود.
فراکلیدواژه
بخش دیگری که برای موتورهای جستجو اهمیت فرآوانی دارد، بخش Meta Keywords است که به مانند بخشی که در بالا درباره آن سخن گفته شد، داده‌هایی به موتورهای جستجو می‌دهد که دسته بندی تارگاه و درون‌مایه آن را آسان می‌سازد. این بخش کدی مانند نمونه زیر دارد:
<meta name="keywords" content="استاندارد ,وب ,ایران ,پارسی ,سایت ,تارگاه ,وبسایت ,وب ,اینترنت ,محتوی ,آیین ,آیینامه" />
همانگونه که می‌بینید چندین واژه که درباره این تارگاه هستند به همراه یک کاما و یک فاصله از یکدیگر جدا شده اند و در این بخش آمده اند. این کد نیز باید جایی در بخش <head> گذشته شود.
نگارش
نگارش پارسی چه در اینترنت چه بیرون از آن، از مشکلاتی ساده رنج می‌برد. برای جلوگیری از برخی از مهمترین مشکلات در این زمینه، در زیر بایدها و نبایدهایی آمده ااست.
- پسوندها و پیشوندها باید با یک نیم فاصله از واژه اصلی جدا باشند. مانند: می‌توانم، سیب‌ها.
- حروف ی ک ه ، دارای دو گونه هستند. گونه درست آن که در اینجا آمده است، می‌بایست برای زبان شیرین پارسی به کار برده شود.
- از نوشتن به روش گفتاری، مانند «نمی‌دونم»، «نمی‌شه»، و مانند آنها، باید تا آنجایی که ممکن است پرهیز شود.
رنگ
هرچند رنگبندی به تنهایی تاثیر زیادی در مناسب یا نامناسب سازی محتوی اینترنت دارد، ولی باید و نباید چندانی درباره رنگبندی نمی‌توان گذاشت، مگر چند نکته ای در زیر آمده است:
- رنگ‌ها نباید آزار دهنده باشند. گاهی رنگ‌ها به تنهایی آزار دهنده نیستند ولی هنگامی که در کنار رنگ دیگری، یا در جای نامناسبی به کار می‌روند، آزار دهنده می‌شوند. برای نمونه، اگر یک واژه یا حتی یک جمله به رنگ سرخ نوشته شود، چندان آزار دهنده نخواهد بود، ولی هنگامی که یک متن چند خطی با رنگ سرخ نوشته شود، آزار دهنده خواد بود.
- برخی افراد کهنسال توان دیدن آبی آسمانی را ندارند، به همین دلیل بهتر است دست کم چیزهای با اهمیت را هرگز با این رنگ ننویسید.
- نوشته رنگ روشن روی پس‌زمینه تیره شاید آزار دهنده ننماید، ولی آسیب زیادی به چشم‌ها می‌آورد، پس هرگز چنین رنگبندی ای را، به ویژه برای متن‌های بلند، به کار نبرید.
عکس‌ها
مراد از تصاویر، هر گونه تصویری است که به کمک نشانه IMG نمایش داده شود.
این نشانه شاید در نگاه نخست کم اهمیت پنداشته شود، ولی یکی از مهمترین ابرازهای نمایش درون‌مایه غیر نوشتاری در وب است. یکی از مهمترین دلایل کم اهمیت پنداشته شدن آن، کارکردن با کمترین‌ها است. به کد زیر نگاه کنید:
<img src="pws.jpg" />
این کد به مرورگروب می‌گوید، تصویری به نام pws.jpg را بخواند، اندازه آن را بسنجد، و آن را نمایش دهد. ولی این بدترین راه نمایش آن تصویر است. بهترین راه آن را در زیر ببینید:
<img src="pws.jpg" width="300" height="100" alt="استاندارد وب برای همه" title="استاندارد وب برای همه" />
پیوندها
پیوندها به صورت پیش‌فرض همراه با زیرخط هستند، ولی این گونه نمایش، هنگامی که پیوند به زبان شیرین پارسی باشد سبب دشواردی در خواندن آن می‌شود، پس بهتر است به کمک کد زیر در CSS این ویژگی از پیوندها گرفته شود.
a { text-decoration: none; }
اگر به هر دلیل، بودن این زیرخط نیاز است، بهتر است پیوندها را چنان الگودهی کنید که نمایش زیرخط سبب پنهان شدن نقطه‌ها و دشواری
در خواندن پیوند نشود، مانند:
a {
text-decoration: none;
padding-bottom: 2px;
border-bottom: 1px solid #008000;
}
کد بالا زیرخط را برداشته، و به اندازه دو پیکسل در زیر پیوند فاصله می‌گذارد، و خطی به رنگ سبز به نازکی یک پیکسل در زیر پیوند می‌گذارد. این کار ساده سبب می‌شود، هنگامی خوانده پیوند، یا در کل، هر گونه نوشته ای که زیرخط دارد، نقطه‌ها دیده شوند، و نوشته بدون دشواری خوانده شود.
قلم
درباره فونت‌ها باید و نبایدی نمی‌توان گذاشت، ولی بهتر است برای نوشته‌هایی به زبان شیرین پارسی، تیترها با فونت Arial و نوشته‌ها با فونت Tahoma نوشته شوند.
نقشه
هر تارگاه، به ویژه اگر بزرگ باشد، باید دو نقشه داشته باشد. نخست، نقشه ای مانند یک نمودار درختی که باید بخش‌های گوناگون تارگاه را نشان دهد، تا بیننده بتواند به سادگی در یک نگاه بخش مورد نیاز خود را بیابد.
و نقشه دوم، یک لیست از همان بخش‌ها است، ولی با ساختار XML، برای کمک به موتورهای جستجو در یافتن و دسته بندی درون‌مایه تارگاه. برای بیشتر دانستن در این باره، می‌توانید به تارگاه SiteMap.ORG بروید.
آن نقشه ای که در کارنامه از آن یاد شده، نقشه نخست است.
RSS
اگر تارگاه دارای خوراک XML (XML feed) باشد، باید پیوندی به آن در بخش Header بیاید. برای اینکار می‌بایست کدی مانند نمونه زیر در بخش Header گذاشته شود.
<link rel="alternate" type="application/rss+xml" title="خوراک XML تارگاه من" href="http://domain.com/rss.xml" />
دارا بودن چنین کدی از سو مهم است که بدون آن، مرورگرها و نرم افزارهای خواننده خوارک XML نخواهند دانست که آیا تارگاه شما خوراک XML دارد یا نه.
تازه: خوراک XML باید دارای ساختار درستی باشد. برای سنجش درستی ساختار، می‌توانید از این ابزار کمک بگیرید.